Migające światła rowerowe – czy są legalne? Przepisy

Reklama

Czy migające światła rowerowe są legalne w Polsce?

Tak. Polskie przepisy dopuszczają stosowanie w rowerze migających świateł pozycyjnych. Dotyczy to zarówno przedniego światła barwy białej lub żółtej selektywnej, jak i tylnego światła czerwonego.

Podstawą jest §56 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów. Przepis wprost dopuszcza migające światła pozycyjne w rowerze i wózku rowerowym.

Jakie światła powinien mieć rower?

Zgodnie z §53 rozporządzenia rower co do zasady powinien być wyposażony w:

• z przodu – co najmniej jedno światło pozycyjne barwy białej lub żółtej selektywnej;
• z tyłu – co najmniej jedno światło pozycyjne barwy czerwonej;
• z tyłu – co najmniej jedno czerwone światło odblaskowe o kształcie innym niż trójkąt.

Jest jednak ważny wyjątek. Zgodnie z §53 ust. 1a przednie i tylne światło pozycyjne można zdemontować, jeżeli w danych warunkach kierujący nie ma obowiązku ich używania. Dotyczy to na przykład jazdy w dzień przy normalnej przejrzystości powietrza.

Wyjątek nie obejmuje czerwonego odblasku z tyłu. Powinien pozostać na rowerze również wtedy, gdy lampki pozycyjne są zdemontowane.

Te same zasady dotyczą roweru elektrycznego, który spełnia ustawową definicję roweru – jego pomocniczy napęd elektryczny jest uruchamiany naciskiem na pedały, ma napięcie nie wyższe niż 48 V i znamionową moc ciągłą nie większą niż 250 W, a wspomaganie zanika po przekroczeniu 25 km/h. Pojazdy elektryczne wykraczające poza tę definicję mogą podlegać innym przepisom.

Jakie wymagania musi spełniać oświetlenie?

Przepisy określają również podstawowe wymagania dotyczące widoczności i rozmieszczenia świateł rowerowych.

Kiedy rowerzysta musi włączyć światła?

W dzień, przy normalnej przejrzystości powietrza, rowerzysta nie ma ogólnego obowiązku jazdy z włączonymi światłami pozycyjnymi. W takich warunkach przepisy pozwalają nawet na ich zdemontowanie.

Po zmroku sytuacja się zmienia. Zgodnie z art. 51 ust. 6 Prawa o ruchu drogowym kierujący pojazdem niewyposażonym w światła mijania, drogowe lub do jazdy dziennej musi od zmierzchu do świtu używać świateł stanowiących obowiązkowe wyposażenie pojazdu. Dotyczy to również jazdy w tunelu.

Światła trzeba włączyć także przy zmniejszonej przejrzystości powietrza spowodowanej mgłą, opadami atmosferycznymi lub innymi przyczynami. Wynika to z art. 30 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym.

Ten sam przepis nakłada na rowerzystę jeszcze jeden obowiązek: w takich warunkach powinien korzystać z pobocza, a jeśli nie jest to możliwe – jechać jak najbliżej krawędzi jezdni i nie wyprzedzać innych pojazdów.

Czy lampka na kasku wystarczy?

Nie. Lampki na kasku nie należy traktować jako zamiennika obowiązkowych świateł roweru. Przepisy odnoszą się do wyposażenia pojazdu i określają również wysokość, na której powinny znajdować się jego światła.

Może natomiast pełnić funkcję dodatkowego oświetlenia i poprawiać widoczność rowerzysty.

Migające czy stałe światło – co naprawdę pokazują badania?

Porównanie obu trybów nie jest tak proste, jak mogłoby się wydawać. Jedne badania sprawdzają, jak szybko kierowca zauważy rowerzystę, inne – czy prawidłowo go rozpozna albo oceni dzielącą ich odległość. Dlatego z wyników nie da się wyciągnąć uniwersalnego wniosku, że miganie zawsze jest lepsze od światła stałego.

Reklama

Badanie z 2024 roku – ważniejsze jest włączone światło niż sam tryb

Daniel Bishop i współpracownicy przeprowadzili dwa eksperymenty laboratoryjne z udziałem 32 kierowców. Uczestnicy oglądali nagrania z perspektywy kierowcy, na których rowerzysta miał tylną lampkę na sztycy działającą w jednym z czterech wariantów: światło stałe, regularne miganie, reaktywne miganie albo brak światła. Nagrania pokazywano w dzień i o zmierzchu.

Tryb reaktywny wykorzystuje czujniki do wykrywania zmian w otoczeniu. W potencjalnie niebezpiecznej sytuacji – na przykład gdy z tyłu zbliża się samochód – lampka może zwiększyć jasność i częstotliwość migania.

W pierwszym eksperymencie kierowcy szybciej zauważali rowerzystę przy każdym z trzech wariantów włączonego światła niż wtedy, gdy tylna lampka była wyłączona. Nie stwierdzono jednak istotnej różnicy w szybkości ani trafności wykrywania między światłem stałym a oboma wariantami migania.

Różnica pojawiła się przy ocenie odległości. W drugim eksperymencie kierowcy trafniej szacowali odległość do rowerzysty przy regularnie i reaktywnie migającym świetle niż przy świetle stałym oraz przy braku oświetlenia.

Co z tego wynika? Miganie może pomagać kierowcy w ocenie odległości, ale badanie nie potwierdziło, że rowerzysta z migającą lampką jest zawsze zauważany szybciej niż rowerzysta ze światłem stałym. Trzeba też pamiętać, że uczestnicy oglądali nagrania zamiast prowadzić samochód, a eksperyment dotyczył wyłącznie tylnej lampki umieszczonej na sztycy.

Co pokazuje przegląd Cochrane?

Przegląd systematyczny Kwan i Mapstone obejmował badania nad różnymi sposobami poprawiania widoczności pieszych i rowerzystów. Wyniki wskazywały, że odpowiednie światła i materiały odblaskowe mogą ułatwiać kierowcom wcześniejsze wykrywanie i rozpoznawanie rowerzysty.

W nocy korzystne wyniki uzyskiwano między innymi dla lamp, świateł migających i materiałów odblaskowych. Szczególnie dobrze wypadało podkreślenie ruchu kończyn za pomocą odblasków, czyli tzw. biomotion.

Nie należy jednak utożsamiać lepszej widoczności z udowodnionym zmniejszeniem liczby wypadków. Autorzy przeglądu nie znaleźli badań pozwalających wykazać, że stosowanie takich elementów bezpośrednio zmniejsza liczbę kolizji, obrażeń lub zgonów.

Nocny eksperyment Clemson University i biomotion

Ciekawych danych dostarcza również praca magisterska Darlene Edewaard z Clemson University z 2017 roku. Nie jest to publikacja w recenzowanym czasopiśmie, dlatego traktujemy ją jako źródło uzupełniające.

Uczestników przewożono samochodem otwartą trasą nocą, natomiast rowerzyści byli ustawieni w stałych punktach drogi. Porównywano mocne światło na sztycy – stałe lub migające – oraz dwie słabsze lampki umieszczone na piętach. W części prób rowerzysta pedałował, dzięki czemu można było sprawdzić wpływ charakterystycznego ruchu nóg.

Na długim prostym odcinku najlepiej widoczne były światła na piętach podczas pedałowania. Na odcinku, na którym widoczność ograniczał zakręt, bardzo dobrze wypadały zarówno poruszające się światła na piętach, jak i światło na sztycy w trybie stałym lub migającym.

To przykład biomotion. Charakterystyczny ruch nóg pomaga obserwatorowi rozpoznać człowieka poruszającego się na rowerze. Lampki na butach mogą być jednak tylko dodatkiem – nie zastępują wymaganego oświetlenia roweru. Więcej o tym zjawisku przeczytasz w naszym poradniku o efekcie biomotion na rowerze.

Odblaski również mogą znacząco poprawić widoczność

Marco Costa i współpracownicy z Uniwersytetu Bolońskiego przeprowadzili cztery eksperymenty z taśmą odblaskową umieszczoną na tylnej części ramy oraz na korbach roweru. Sprawdzali między innymi wpływ oświetlenia ulicznego oraz deszczu.

W warunkach deszczowych rower z odblaskowym oznakowaniem wykrywano średnio z odległości 146,47 m. Badanie nie porównywało jednak migającej lampki ze światłem stałym. Pokazuje przede wszystkim, że aktywne oświetlenie warto uzupełniać dobrze rozmieszczonymi elementami odblaskowymi.

Reklama

Jaki tryb światła wybrać w praktyce?

Nie ma jednego trybu idealnego w każdych warunkach. Znaczenie mają pora dnia, oświetlenie otoczenia i to, do czego lampka ma służyć. W dzień chodzi przede wszystkim o to, by inni szybciej Cię zauważyli. Nocą przednie światło powinno dodatkowo umożliwiać bezpieczne obserwowanie drogi przed rowerem.

Najczęstsze błędy przy używaniu lampek

• Skierowanie wiązki przedniej lampki zbyt wysoko – może oślepiać kierowców, rowerzystów i pieszych. §56 ust. 5 wymaga, aby światła pozycyjne roweru nie oślepiały innych uczestników ruchu.
• Jazda nocą wyłącznie z migającym światłem przednim – pomaga zostać zauważonym, ale nie zapewnia ciągłego oświetlenia nawierzchni.
• Traktowanie lampki na kasku jako zamiennika oświetlenia roweru – dodatkowa lampka nie zastępuje obowiązkowych świateł pojazdu.
• Zapominanie o czerwonym odblasku z tyłu – tylna lampka nie zwalnia z obowiązku posiadania wymaganego odblasku.
• Patrzenie wyłącznie na liczbę lumenów – ważne są również kształt wiązki, jej ustawienie i warunki, w których korzystasz z lampki.
• Wyjazd z niemal rozładowaną lampką – przed dłuższą jazdą po zmroku dobrze sprawdzić stan akumulatora lub mieć zapasowe źródło światła.

Jeżeli regularnie wracasz po zmroku, zobacz również poradnik jazda rowerem nocą – o czym trzeba pamiętać. Oświetlenie jest tylko jednym z elementów bezpieczeństwa – równie ważne są przewidywalna jazda, obserwowanie otoczenia i zachowanie odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa.

Czy za brak świateł można dostać mandat?

Tak. Art. 88 Kodeksu wykroczeń przewiduje karę grzywny dla osoby, która na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu prowadzi pojazd bez wymaganych przepisami świateł albo pozostawia pojazd bez wymaganego oświetlenia.

Dotyczy to również niestosowania się podczas jazdy do obowiązku używania wymaganych świateł, gdy taki obowiązek wynika z warunków jazdy. Nie podajemy jednej stałej kwoty mandatu, ponieważ wysokość sankcji może się zmieniać. Najważniejsze jest to, że jeśli przepisy wymagają w danych warunkach używania oświetlenia, lampki muszą być sprawne i włączone.

Podsumowanie

Miganie jest w Polsce dozwolone, ale nie ma powodu traktować go jako rozwiązania najlepszego w każdej sytuacji. W dzień może pomóc zwrócić uwagę na rowerzystę. Po zmroku ważniejsze staje się także dobre oświetlenie drogi, dlatego z przodu najbardziej praktyczny jest tryb stały.

Z tyłu możesz korzystać zarówno ze światła stałego, jak i migającego. Niezależnie od wybranego trybu lampka powinna być dobrze widoczna, prawidłowo zamontowana i ustawiona tak, aby nie przeszkadzać innym uczestnikom ruchu.

Źródła i materiały referencyjne

1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, z późn. zm. – aktualny tekst jednolity, w szczególności §53 i §56:
   ELI.
2. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, z późn. zm. – w szczególności art. 2 pkt 47, art. 30 i art. 51:
   ELI.
3. Pierwotne brzmienie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r., Dz.U. 2003 nr 32 poz. 262 – §53 ust. 1 pkt 2 dopuszczał migające tylne czerwone światło roweru:
   tekst ogłoszony.
4. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 3 sierpnia 2012 r., Dz.U. 2012 poz. 997 – nowelizacja rozszerzająca dopuszczenie migających świateł pozycyjnych również na światło przednie:
   ELI.
5. Kodeks wykroczeń – art. 88:
   ELI.
6. Kwan I., Mapstone J. (2006), Interventions for increasing pedestrian and cyclist visibility for the prevention of death and injuries, Cochrane Database of Systematic Reviews, DOI:
   10.1002/14651858.CD003438.pub2.
7. Bishop D.T., Waheed H., Dkaidek T.S., Broadbent D.P. (2024), The effect of rear bicycle light configurations on drivers’ perception of cyclists’ presence and proximity, Accident Analysis & Prevention, 197, 107418, DOI:
   10.1016/j.aap.2023.107418.
8. Edewaard D.E. (2017), The Nighttime Conspicuity Benefits of Static and Dynamic Bicycle Taillights, Master’s Thesis, Clemson University:
   Clemson OPEN.
9. Costa M., Bonetti L., Bellelli M. i in. (2017), Reflective Tape Applied to Bicycle Frame and Conspicuity Enhancement at Night, Human Factors, 59(3), 485–500, DOI:
   10.1177/0018720816677145.

Jak czytać wyniki badań? Przytoczone eksperymenty dotyczą przede wszystkim widoczności, wykrywania, rozpoznawania i oceny odległości rowerzysty. Nie należy interpretować ich jako dowodu, że określony tryb lampki zmniejsza liczbę wypadków o konkretną wartość.