Jak wymienić klocki hamulcowe w rowerze elektrycznym? Poradnik

Reklama

Czy można samodzielnie wymienić klocki hamulcowe?

W wielu hamulcach tarczowych sama wymiana klocków nie wymaga rozbierania całego układu. Trzeba jednak prawidłowo rozpoznać model zacisku, mieć odpowiednie narzędzia i znać procedurę przewidzianą dla danego hamulca.

Jeżeli potrafisz bezpiecznie zdemontować i ponownie zamontować koło, prawidłowo dobrać klocki oraz wykonać kolejne czynności zgodnie z dokumentacją hamulca, wymiana może mieścić się w zakresie domowego serwisu. Jeśli nie możesz ustalić modelu zacisku albo któryś etap instrukcji jest niejasny, lepiej zlecić pracę serwisowi.

Hamulec hydrauliczny czy mechaniczny – co się zmienia?

Przed rozpoczęciem pracy sprawdź, jaki rodzaj hamulca masz w rowerze. W wielu e-bike’ach stosuje się hydrauliczne hamulce tarczowe, ale szczególnie w prostszych i tańszych modelach nadal można spotkać hamulce mechaniczne sterowane linką.

Dalsza instrukcja obejmuje elementy wspólne dla obu rozwiązań. Tam, gdzie sposób postępowania dotyczy wyłącznie hydrauliki albo hamulca mechanicznego, zaznaczam to osobno.

Kiedy klocki hamulcowe trzeba wymienić?

Najpewniejszym kryterium jest rzeczywisty stan klocków oceniony w sposób określony przez producenta. Nie ma wiarygodnego uniwersalnego przebiegu typu 500, 1000 czy 1500 km, po którym wszystkie klocki powinny zostać wymienione.

Tempo zużycia zależy między innymi od masy rowerzysty i roweru, ukształtowania terenu, warunków pogodowych, materiału okładzin oraz sposobu hamowania. Dlatego kontrola stanu klocków mówi więcej niż sam licznik kilometrów.

Tych liczb nie należy bezpośrednio ze sobą porównywać. Producenci stosują różne konstrukcje, a w podanych przykładach mierzone są również różne elementy klocka. Z samej wartości w milimetrach nie można więc wywnioskować, który producent dopuszcza większy stopień zużycia.

Sam pisk także nie jest miarodajnym wskaźnikiem zużycia. Hałas może wynikać z zabrudzenia powierzchni ciernych, wilgoci, niedotarcia, niewłaściwego ustawienia zacisku albo problemu z tarczą.

Szersze zasady kontroli układu znajdziesz w poradniku hamulce tarczowe w rowerze elektrycznym – konserwacja i kontrola zużycia.

Jak dobrać właściwe klocki hamulcowe?

Nie dobieraj klocków na podstawie samej marki roweru ani informacji, że hamulec jest Shimano, SRAM czy MAGURA. Najpierw znajdź dokładne oznaczenie zacisku i sprawdź, jakie klocki przewiduje producent.

Znaczenie ma zarówno kształt i sposób mocowania klocka, jak i materiał okładziny dopuszczony dla danego zestawu zacisku i tarczy. Sam fakt, że klocek fizycznie mieści się w zacisku, nie potwierdza jeszcze kompatybilności.

Dobrym przykładem są tarcze Shimano. Samo oznaczenie ICE TECHNOLOGIES nie oznacza zakazu stosowania klocków metalicznych. W ofercie producenta są tarcze współpracujące zarówno z okładzinami metalicznymi, jak i żywicznymi, ale także modele przeznaczone wyłącznie do klocków żywicznych. Dlatego liczy się oznaczenie konkretnej tarczy, a nie sama nazwa technologii.

Nie warto też opierać wyboru wyłącznie na nazwach „organiczne”, „półmetaliczne” czy „metaliczne”. Najpierw liczy się zgodność z zaciskiem i tarczą, a dopiero później charakterystyka materiału ciernego.

Trzeba również sprawdzić zasady dotyczące zmiany mieszanki. Przykładowo SRAM zaleca zastosowanie nowych tarcz przy zmianie rodzaju materiału klocków, ponieważ na używanej tarczy pozostaje warstwa materiału ciernego z poprzednich okładzin.

Co przygotować przed wymianą?

Przed rozpoczęciem pracy sprawdź dokumentację swojego hamulca i przygotuj potrzebne narzędzia. Jeśli rower był przed chwilą używany, poczekaj, aż tarcza i zacisk ostygną.

• kompatybilny komplet nowych klocków;
• instrukcję serwisową lub użytkownika dla danego hamulca;
• wymagany klucz imbusowy lub Torx;
• właściwy dystans transportowy lub serwisowy;
• narzędzie przewidziane do cofania tłoczków, jeśli wymaga tego procedura;
• czyste rękawiczki i niestrzępiące się czyściwo;
• środek czyszczący odpowiedni do danego hamulca;
• klucz dynamometryczny, jeśli mocowanie wymaga określonego momentu dokręcania.

Wyłącz system elektryczny i ustaw rower stabilnie. Sprawdź przy tym instrukcję zastosowanego napędu. Przykładowo Bosch wymaga wyjęcia demontowalnego akumulatora przed rozpoczęciem prac przy rowerze. Jeżeli akumulator jest wbudowany i producent nie przewiduje jego samodzielnego demontażu, nie próbuj wyjmować go na siłę – zabezpiecz rower przed przypadkowym uruchomieniem zgodnie z instrukcją systemu.

Reklama

Nie zakładaj też automatycznie, że najlepszym sposobem na dostęp do hamulca jest odwrócenie roweru kołami do góry. Shimano ostrzega w instrukcjach hydraulicznych hamulców tarczowych, że po odwróceniu roweru lub położeniu go na boku pęcherzyki powietrza mogą przemieścić się w układzie. Jeżeli rower był w takiej pozycji, przed jazdą dokładnie sprawdź działanie hamulców.

Jak wymienić klocki hamulcowe w rowerze elektrycznym krok po kroku?

Poniższe kroki pokazują bezpieczny schemat ogólny. Konstrukcje zacisków różnią się, dlatego szczegóły demontażu zabezpieczenia, cofania tłoczków i regulacji trzeba dopasować do posiadanego hamulca.

1. Ustaw rower stabilnie i wyłącz system elektryczny

Najwygodniejszy będzie stojak serwisowy przystosowany do masy roweru. Przed rozpoczęciem pracy wyłącz cały system elektryczny, a nie tylko wspomaganie.

2. Zdemontuj koło, jeśli wymaga tego konstrukcja hamulca

W wielu systemach zdjęcie koła jest pierwszym etapem wymiany klocków. Jeżeli w demontowanym kole znajduje się silnik w piaście i trzeba rozłączyć jego przewód, postępuj zgodnie z instrukcją napędu lub roweru.

W hamulcu hydraulicznym po wyjęciu koła nie naciskaj klamki bez prawidłowo założonego dystansu. Tłoczki mogą wysunąć się zbyt daleko i utrudnić późniejszy montaż.

3. Usuń zabezpieczenie i wyjmij stare klocki

W zależności od zacisku klocki mogą być przytrzymywane śrubą, osią, zawleczką, klipsem albo innym zabezpieczeniem. Usuń je w kolejności pokazanej w dokumentacji hamulca, a następnie wyjmij klocki i sprężynę rozporową, jeśli występuje.

Przyjrzyj się starym klockom. Bardzo nierównomierne zużycie obu klocków może wskazywać na problem z ustawieniem zacisku albo pracą tłoczków. Dobrze ustalić przyczynę jeszcze przed założeniem nowego kompletu.

4. Sprawdź zacisk i okolice tłoczków

Przed montażem nowych klocków obejrzyj wnętrze zacisku. Nie powinno być tam widocznego wycieku ani uszkodzonych elementów. Do czyszczenia użyj środka dopuszczonego dla danego hamulca. W zależności od producenta może to być na przykład alkohol izopropylowy lub odpowiedni preparat do czyszczenia hamulców.

Jeżeli w hydraulicznym zacisku jeden z tłoczków wyraźnie nie pracuje albo pojawia się płyn, nie próbuj rozwiązać problemu przez wciskanie elementów z dużą siłą. Najpierw trzeba ustalić przyczynę.

5. W hamulcu hydraulicznym cofnij tłoczki

Nowe klocki są grubsze od zużytych, dlatego tłoczki zwykle trzeba cofnąć, aby zrobić dla nich miejsce. Użyj sposobu i narzędzia przewidzianego dla danego zacisku. Shimano ostrzega przed wciskaniem tłoczków ostrym narzędziem, ponieważ można je w ten sposób uszkodzić.

Nie używaj dużej siły, jeśli tłoczki nie chcą się cofnąć. Procedury Shimano różnią się między modelami: w części układów instrukcja przewiduje dodatkowe czynności przy porcie odpowietrzającym lub lejku olejowym, a w innych otwarcie układu pojawia się dopiero wtedy, gdy tłoczki trudno cofnąć. W takim przypadku przerwij pracę i sprawdź instrukcję swojego hamulca zamiast improwizować.

6. W hamulcu mechanicznym przygotuj regulację nowych klocków

W hamulcu sterowanym linką sposób przygotowania miejsca na nowe klocki jest inny niż w hydraulice. Zależnie od konstrukcji trzeba poluzować regulację położenia klocka lub linki, aby zmieściły się nowe, grubsze okładziny. Po montażu może być potrzebne ponowne ustawienie odstępu klocków od tarczy.

7. Zamontuj nowe klocki i zabezpieczenie

Włóż nowe klocki we właściwym kierunku wraz ze sprężyną lub innymi elementami wymaganymi przez producenta. Jeżeli klocki z radiatorami mają oznaczenia strony lewej i prawej, zwróć uwagę na ich prawidłowe ustawienie.

Następnie zamontuj oś, śrubę, klips lub zawleczkę. Jeżeli producent podaje moment dokręcania, zastosuj właśnie tę wartość. Nie istnieje jeden prawidłowy moment dla wszystkich hamulców.

Różnice potrafią być duże nawet w obrębie jednej marki. W dokumentacji Shimano dla BR-R9270 podano 0,2–0,4 Nm dla osi klocków, natomiast dla BR-R8170 i BR-R7170 – 2–4 Nm. MAGURA GUSTAV PRO ma śrubę blokującą klocki dokręcaną do 2,5 Nm, a producent wymaga dodatkowo zastosowania na niej świeżego kleju do gwintów średniej mocy. To przykłady dla konkretnych hamulców, a nie wartości przeznaczone do zastosowania w dowolnym zacisku.

Reklama

8. Zamontuj koło i sprawdź działanie hamulca

Załóż koło zgodnie z instrukcją roweru i upewnij się, że jest prawidłowo osadzone. Jeżeli rozłączałeś przewód silnika w piaście, podłącz go ponownie zgodnie z procedurą danego napędu.

Naciśnij klamkę kilka razy. W hamulcu hydraulicznym punkt hamowania powinien być wyraźny i powtarzalny. Następnie zakręć kołem i sprawdź, czy tarcza przebiega prawidłowo między klockami.

Jeżeli tarcza lekko ociera, zacznij od sprawdzenia, czy koło zostało dobrze osadzone. Dopiero później przechodź do regulacji zacisku.

Jak dotrzeć nowe klocki hamulcowe?

Nowe klocki nie osiągają od razu pełnej skuteczności. Podczas docierania na powierzchni tarczy tworzy się równomierna warstwa materiału ciernego, dzięki której hamowanie staje się mocniejsze i bardziej powtarzalne.

Producenci nie stosują jednak jednej wspólnej procedury. Shimano dla wskazanych hamulców zaleca co najmniej 20 zwolnień z umiarkowanej prędkości do prędkości marszu dla każdego hamulca. SRAM stosuje około 20 takich hamowań, a następnie około 10 mocniejszych z większej prędkości. MAGURA w instrukcji GUSTAV PRO przewiduje co najmniej 30 zwolnień z około 20 km/h do około 5 km/h na płaskiej drodze.

Zamiast wybierać przypadkową liczbę powtórzeń z internetu, zastosuj procedurę właściwą dla swoich hamulców. Docieranie wykonuj w bezpiecznym miejscu bez ruchu ulicznego i zgodnie z zaleceniami producenta dotyczącymi sposobu hamowania.

Co zrobić, jeśli po wymianie hamulec nie działa prawidłowo?

Tarcza ociera o klocki

Najpierw sprawdź prawidłowe osadzenie koła. Następnie oceń ustawienie zacisku i stan tarczy. Nie każdą konstrukcję centruje się dokładnie tą samą metodą, dlatego regulację wykonuj według procedury właściwej dla swojego hamulca.

Hamulec ma małą siłę

Bezpośrednio po wymianie przyczyną może być niedokończone docieranie. Jeżeli po prawidłowym dotarciu hamulec nadal działa wyraźnie słabo, sprawdź montaż, kompatybilność klocków i stan powierzchni ciernych. Nie wracaj do normalnej jazdy, dopóki nie ustalisz przyczyny.

Klamka hydrauliczna jest miękka lub punkt hamowania się zmienia

Sama prawidłowo wykonana wymiana klocków nie oznacza automatycznie konieczności odpowietrzania hamulca. Miękki, sprężysty albo niestabilny punkt hamowania może jednak wskazywać na powietrze w układzie, wyciek albo inny problem wymagający diagnozy.

Jeśli podejrzewasz powietrze w układzie, zobacz poradnik jak odpowietrzyć hamulce w rowerze elektrycznym.

Jeden klocek zużył się znacznie bardziej niż drugi

Duża różnica w zużyciu obu klocków nie powinna być ignorowana. Może wynikać między innymi z ustawienia zacisku lub nieprawidłowej pracy jednego z tłoczków. Założenie nowego kompletu bez usunięcia przyczyny może sprawić, że problem szybko się powtórzy.

Kiedy lepiej przerwać pracę i oddać rower do serwisu?

Nie każda komplikacja podczas wymiany oznacza poważną awarię, ale w układzie hamulcowym nie warto improwizować. Zakończ samodzielną pracę, jeśli:

• widzisz wyciek przy klamce, przewodzie lub zacisku;
• tłoczek wysunął się nieprawidłowo albo nie daje się bezpiecznie cofnąć;
• tarcza jest pęknięta albo wyraźnie zdeformowana;
• nie możesz ustalić modelu lub kompatybilności klocków;
• uszkodzony jest gwint elementu mocującego;
• po montażu punkt hamowania jest miękki lub niestabilny;
• nie jesteś w stanie potwierdzić, że koło i hamulec zostały prawidłowo zamontowane.

Pierwszą próbę po wymianie wykonuj przy małej prędkości na płaskim, pustym terenie. Nie sprawdzaj świeżo serwisowanego hamulca po raz pierwszy na stromym zjeździe ani w ruchu ulicznym.

Podsumowanie

Wymiana klocków hamulcowych w rowerze elektrycznym nie musi być skomplikowana, ale nie warto wykonywać jej na wyczucie. Najpierw zidentyfikuj hamulec i dobierz właściwe części, a później wykonaj procedurę przewidzianą dla danego systemu.

Po montażu sprawdź działanie hamulca i prawidłowo dotrzyj nowe okładziny. Jeżeli coś nadal działa nietypowo, najpierw znajdź przyczynę – nie licz na to, że problem sam zniknie po kilku kilometrach.

Więcej o regularnej kontroli roweru znajdziesz w poradniku jak dbać o rower elektryczny.

Źródła i materiały referencyjne

• SHIMANO – Dealer’s Manual DM-RADBR10 – wymiana klocków, procedury serwisowe i momenty dokręcania m.in. dla BR-R9270, BR-R8170 i BR-R7170.
• SHIMANO – User’s Manual UM-8VR0A, Hydraulic Disc Brake – limit 0,5 mm, zasady bezpieczeństwa, stosowanie dystansu po zdjęciu koła oraz procedura docierania.
• SHIMANO – Dealer’s Manual DM-MADBR10 – procedury serwisowe nowszych hydraulicznych hamulców Shimano wykorzystujących olej o niskiej lepkości.
• SRAM – When should my SRAM brake pads be replaced? – limit zużycia wynoszący 3 mm dla materiału ciernego wraz z płytką nośną.
• SRAM – Mineral Oil MTB Disc Brake Installation, Hose Shortening and Bleed Manual – procedury montażowe, serwisowe oraz informacje dotyczące docierania hamulców.
• SRAM – Rotor Overview – informacje o tarczach oraz zalecenie zastosowania nowej tarczy przy zmianie mieszanki klocków.
• MAGURA – MT A2 User Instructions – zasady kontroli i wymiany klocków oraz granica zużycia poniżej 2,5 mm.
• MAGURA – GUSTAV PRO Product Support – oficjalna dokumentacja, instrukcja właściciela oraz materiały serwisowe dotyczące GUSTAV PRO.
• MAGURA – Manuals & Service Documents – aktualna baza instrukcji technicznych i serwisowych producenta.
• Bosch eBike Systems – akumulatory i instrukcje – oficjalne materiały dotyczące bezpiecznej obsługi akumulatorów i prac przy e-bike’u.
• Park Tool – Disc Brake Pad Removal & Installation – praktyczny poradnik i instrukcja wideo pokazujące demontaż oraz montaż klocków w różnych konstrukcjach hamulców tarczowych.