Kolor ramy roweru a widoczność – czy kolor ma znaczenie?

Reklama

Czy kolor ramy naprawdę wpływa na widoczność rowerzysty?

Kolor ramy może mieć znaczenie, przede wszystkim ze względu na kontrast z otoczeniem. Jasny albo intensywny kolor może mocniej odcinać się od ciemnego asfaltu, cienia czy zabudowy niż podobny obiekt utrzymany w ciemnej tonacji. Nie oznacza to jednak, że jeden konkretny kolor roweru zawsze będzie najlepiej widoczny.

Problem w tym, że większość badań dotyczących widoczności rowerzystów nie bada samego lakieru ramy. Naukowcy znacznie częściej analizują fluorescencyjną odzież, elementy odblaskowe, lampki oraz rozmieszczenie tych elementów na rowerzyście.

Dlatego kolor ramy najlepiej traktować jako dodatkowy sposób zwiększenia kontrastu, a nie zabezpieczenie samo w sobie.

Co naprawdę wynika z badań nad widocznością rowerzystów?

Fluorescencyjne materiały pomagają przede wszystkim w dzień

Przegląd badań Cochrane nad widocznością pieszych i rowerzystów wykazał, że fluorescencyjne materiały w kolorach żółtym, czerwonym i pomarańczowym poprawiają wykrywanie i rozpoznawanie w świetle dziennym. Badania dotyczyły jednak różnych sposobów zwiększania widoczności, a nie wyłącznie kolorów ram rowerowych.

To ważne rozróżnienie. Jeśli w badaniu dobrze wypada fluorescencyjna kurtka, nie oznacza to automatycznie, że rower polakierowany na podobny kolor da taki sam efekt. Kurtka zajmuje dużą powierzchnię i znajduje się na sylwetce rowerzysty, podczas gdy widoczna powierzchnia rur ramy jest znacznie mniejsza.

Po zmroku ważniejsze są światła i materiały odblaskowe

W nocy zwykły materiał fluorescencyjny nie pełni tej samej funkcji co odblask. Materiał retrorefleksyjny odbija dużą część padającego światła z powrotem w kierunku jego źródła. Dla kierowcy jest więc szczególnie wyraźny, gdy światło reflektorów samochodu wraca w stronę jego oczu.

Szczególnie ciekawy jest efekt biomotion, czyli zdolność wzroku do rozpoznawania charakterystycznego wzorca ruchu ludzkiego ciała. W przypadku rowerzysty odblaski umieszczone na poruszających się nogach mogą ułatwiać rozpoznanie, że widoczny przed nami obiekt jest osobą jadącą na rowerze.

W badaniu Wooda i wsp. z 2012 roku 24 kierowców jeździło nocą po zamkniętym torze. Rowerzysta pedałował w miejscu, a badani mieli wskazać moment, w którym go rozpoznali. Rowerzystę w kamizelce odblaskowej z dodatkowymi odblaskami na kostkach i kolanach rozpoznawano z większej odległości niż rowerzystę w samej kamizelce.

W kolejnym badaniu z 2022 roku 15 młodych kierowców poruszało się nocą po zamkniętej drodze. Także tutaj elementy odblaskowe na dolnych częściach nóg zwiększały odległość, z której rozpoznawano rowerzystę. Korzyść była widoczna nawet wtedy, gdy odblaski znajdowały się tylko w okolicy kostek.

Oba eksperymenty mierzyły jednak odległość rozpoznania rowerzysty, a nie liczbę wypadków. Pokazują więc, jak można poprawić widoczność nocą, ale same w sobie nie pozwalają obliczyć spadku ryzyka kolizji.

Więcej o tym mechanizmie przeczytasz w artykule Biomotion na rowerze – dlaczego ruchome odblaski są tak dobrze widoczne.

Lepsza widoczność nie oznacza automatycznie mniejszej liczby wypadków

To, że kierowca wcześniej zauważy rowerzystę, jest korzystne. Nie oznacza jednak, że na tej podstawie można dokładnie wyliczyć spadek ryzyka wypadku. Na zdarzenia drogowe wpływają również prędkość, zachowanie uczestników ruchu, infrastruktura, natężenie ruchu i warunki na drodze.

Dobrym przykładem jest nowozelandzkie Taupo Bicycle Study obejmujące 2590 dorosłych rowerzystów. Uczestników rekrutowano spośród osób zapisanych na Lake Taupo Cycle Challenge, dlatego nie była to losowa próba wszystkich rowerzystów. Badacze analizowali kilka elementów jednocześnie: stosowanie fluorescencyjnych kolorów, świateł i odblasków oraz dominujący kolor ubrania, kasku i ramy roweru.

Przy medianie okresu obserwacji wynoszącej 6,4 roku żaden z czterech wyodrębnionych wzorców korzystania ze środków zwiększających widoczność nie wiązał się jednoznacznie z mniejszym ryzykiem zderzenia z pojazdem silnikowym. Co ważne dla naszego tematu, żółte lub pomarańczowe rowery stanowiły w poszczególnych grupach jedynie około 4–7%, więc badanie nie daje mocnych podstaw do oceniania bezpieczeństwa konkretnego koloru ramy.

Reklama

Co pokazało badanie z żółtą kurtką rowerową?

Ciekawych danych dostarcza duńskie badanie z udziałem 6793 ochotników. Rowerzystów losowo przydzielono do dwóch grup: jedna otrzymała żółtą kurtkę o wysokiej widoczności, druga jeździła bez niej.

W grupie używającej kurtki wskaźnik zgłoszonych wypadków z obrażeniami z udziałem co najmniej dwóch stron był o 47% niższy. Dla takich wypadków z udziałem pojazdu silnikowego różnica wyniosła 55%.

Te liczby wymagają jednak ostrożnej interpretacji. Informacje o zdarzeniach pochodziły od samych uczestników, a badanie nie było zaślepione. Co więcej, osoby z grupy używającej kurtki zgłaszały również mniej wypadków bez udziału innych uczestników ruchu, np. samodzielnych upadków – choć kurtka nie powinna wpływać na takie zdarzenia. Autorzy uznali to za sygnał możliwego błędu raportowania. Po jego uwzględnieniu szacowany efekt dla wypadków z obrażeniami z udziałem co najmniej dwóch stron zmniejszył się z 47% do 38%.

Badanie pokazuje potencjalne znaczenie dobrze widocznej odzieży, ale nie mówi nam, jak działa żółta rama. Duża powierzchnia kurtki na sylwetce rowerzysty i niewielka powierzchnia rur ramy to dwie różne sytuacje.

Jaki kolor roweru wybrać, jeśli zależy ci na widoczności?

Jeśli porównujesz ten sam model w kilku wersjach kolorystycznych, jasna lub intensywna rama może być rozsądnym wyborem. W części warunków dziennych będzie tworzyć mocniejszy kontrast z otoczeniem niż ciemna.

Nie ma natomiast sensu tworzyć dokładnego rankingu w rodzaju „żółty jest najlepszy, pomarańczowy drugi, biały trzeci”. Widoczność zależy od tła. Kolor dobrze odcinający się od asfaltu może być mniej wyraźny na innym tle.

Dlatego przy wyborze warto patrzeć nie tylko na sam kolor ramy, lecz na to, jak widoczny będzie cały rower i rowerzysta w warunkach, w których najczęściej jeździsz.

Masz czarny lub ciemny rower? Nie musisz go przemalowywać

Ciemna rama może w niektórych warunkach słabiej odcinać się od otoczenia. Nie oznacza to jednak, że czarny rower trzeba przemalować ze względów bezpieczeństwa.

Jeśli chcesz poprawić widoczność, lepiej zacząć od rozwiązań, których wpływ na wykrywanie i rozpoznawanie rowerzysty jest lepiej zbadany:

• Zadbaj o sprawne oświetlenie. Jest podstawą widoczności po zmroku i przy pogorszonej przejrzystości powietrza.
• Dodaj elementy odblaskowe. Możesz wykorzystać taśmy lub naklejki na ramie, widelcu, błotnikach czy innych dobrze widocznych powierzchniach.
• Zadbaj o widoczność sylwetki. Fluorescencyjna odzież pomaga przede wszystkim w dzień, a po zmroku większą rolę odgrywają elementy odblaskowe.
• Wykorzystaj ruch nóg. Odblaskowe elementy na kostkach lub nogawkach mogą podkreślać ruch pedałowania.
• Pomyśl również o widoczności z boku. Pomagają w tym odblaski na kołach lub opony z odblaskowym paskiem, szczególnie na skrzyżowaniach i podczas przecinania toru jazdy samochodu.

Taśma odblaskowa na ramie rzeczywiście może pomóc

W tym przypadku mamy badanie dotyczące bezpośrednio roweru. Costa i wsp. przeprowadzili cztery eksperymenty, w których na tylną część ramy oraz korby naklejano odblaskową taśmę spełniającą wymagania ECE/ONU 104. Elementy te zwiększały odległość wykrywania roweru nocą, również przy oświetleniu ulicznym i podczas deszczu.

Badanie mierzyło wykrywanie i rozpoznawanie, a nie liczbę wypadków, dlatego nie należy przeliczać jego wyników na procentową poprawę bezpieczeństwa. Daje jednak dobre uzasadnienie dla stosowania materiałów odblaskowych bezpośrednio na rowerze jako uzupełnienia świateł.

Praktyczne możliwości opisaliśmy szerzej w poradniku o naklejkach odblaskowych na rower.

Jeśli często poruszasz się po zmroku, zobacz również poradnik Jazda rowerem nocą – o czym trzeba pamiętać.

Reklama

Jakie oświetlenie i odblaski są wymagane w Polsce?

Koloru ramy przepisy nie regulują. Określają natomiast obowiązkowe wyposażenie roweru oraz sytuacje, w których trzeba korzystać z jego świateł.

Rower powinien być wyposażony w:

• co najmniej jedno światło pozycyjne barwy białej lub żółtej selektywnej z przodu,
• co najmniej jedno czerwone światło odblaskowe o kształcie innym niż trójkąt oraz co najmniej jedno czerwone światło pozycyjne z tyłu,
• kierunkowskazy, jeżeli konstrukcja roweru uniemożliwia sygnalizowanie zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu przez wyciągnięcie ręki,
• co najmniej jeden skutecznie działający hamulec,
• dzwonek lub inny sygnał ostrzegawczy o nieprzeraźliwym dźwięku.

Przednie i tylne światło pozycyjne roweru może być migające. Światła pozycyjne można też zdemontować w czasie, gdy rowerzysta nie ma obowiązku ich używania podczas jazdy. Nie dotyczy to obowiązkowego czerwonego odblasku z tyłu.

Przepisy dopuszczają także dodatkowe odblaski barwy żółtej samochodowej na pedałach oraz na bocznych płaszczyznach kół. W przypadku kół powinny być rozmieszczone tak, aby z każdego boku roweru były widoczne co najmniej dwa – po jednym na przednim i tylnym kole. Dozwolony jest również biały odblask z przodu.

Można ponadto stosować odblaskowy pasek tworzący nieprzerwany pierścień na obu bokach opony albo pierścieniowe elementy odblaskowe na bocznych płaszczyznach kół. Te dodatkowe rozwiązania nie należą do podstawowego obowiązkowego wyposażenia roweru.

Czy warto dopłacać do jaśniejszego koloru ramy?

Kolor nie powinien być jednym z najważniejszych kryteriów wyboru roweru. Najpierw liczą się właściwe dopasowanie, sprawne hamulce, odpowiedni osprzęt i wyposażenie pasujące do sposobu, w jaki zamierzasz jeździć.

Jeśli jednak wybierasz ten sam model w kilku kolorach i jasny lub intensywny wariant podoba ci się równie mocno, jego lepszy kontrast w części warunków dziennych można potraktować jako dodatkową zaletę. Nie ma natomiast podstaw, aby płacić dużą dopłatę wyłącznie za kolor reklamowany jako „bezpieczniejszy”.

Na bezpieczeństwo wpływa znacznie więcej niż wygląd roweru. Najważniejsze kwestie opisaliśmy szerzej w poradniku o bezpieczeństwie rowerzystów na drodze.

Podsumowanie

Jeśli masz do wyboru identyczny rower w jasnej i ciemnej wersji, jasna lub intensywna rama może być dodatkowym plusem, szczególnie w dzień. Nie powinna jednak decydować o zakupie.

Więcej możesz zyskać, dbając o sprawne światła, obowiązkowy czerwony odblask z tyłu oraz dobrą widoczność własnej sylwetki. Te sposoby są lepiej zbadane niż sam kolor lakieru. Czarnego czy grafitowego roweru nie trzeba więc przemalowywać – sensowniejszym rozwiązaniem są światła i dobrze rozmieszczone elementy odblaskowe.

Źródła i materiały referencyjne

• Kwan I., Mapstone J. (2006) – Interventions for increasing pedestrian and cyclist visibility for the prevention of death and injuries.
• Tin Tin S., Woodward A., Ameratunga S. (2015) – The role of conspicuity in preventing bicycle crashes involving a motor vehicle.
• Lahrmann H. i wsp. (2018) – The effect of a yellow bicycle jacket on cyclist accidents.
• Wood J.M. i wsp. (2012) – Using reflective clothing to enhance the conspicuity of bicyclists at night.
• Wood J.M., Black A.A., Tyrrell R.A. (2022) – Increasing the conspicuity of cyclists at night by using bicycle lights and clothing to highlight their biological motion to oncoming drivers.
• Wood J.M. (2023) – Improving the conspicuity and safety of pedestrians and cyclists on night-time roads.
• Costa M. i wsp. (2017) – Reflective Tape Applied to Bicycle Frame and Conspicuity Enhancement at Night.
• Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia – § 53 i § 56.
• Prawo o ruchu drogowym – art. 30 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 51 ust. 6.